«Είσαι Πρίγκιπας, Σωτήρη.»
Μόλις το είπε, κοίταξε κάτω στο πλάι, με έναν άβολο τρόπο. Το πρόσεξα, κι αυτό με έκανε κι εμένα άβολο. Μήπως έλεγε ψέματα; Αν έλεγε, δεν θα ήταν η πρώτη φορά. Είχε παραδεχτεί αδιάφορα ότι χρησιμοποιούσε την εξαπάτηση για να πετύχει τους στόχους του. «Σε κάνω να κοιτάξεις εκεί, ενώ εγώ κάνω κάτι εδώ.» Άλλες φορές έβρισκε κάποιο μαλακισμένο άρθρο σε κάποια καμένη σελίδα, κάτι για νεκρούς αγγέλους ή και ’γώ δεν ξέρω τι, και μας το παρουσίαζε σαν αλήθεια.
Ήταν μοτίβο.
Όταν κάποιος έπιασε το ψέμα μία φορά — ότι το άρθρο ήταν ψεύτικο — απλώς συνέχισε σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. «Α, εντάξει.»
Ήταν ένα έξυπνο σύστημα, πρέπει να το παραδεχτώ. Αλλά αν το κοιτάξεις ψυχρά, όπως το κοιτάω τώρα, δεν είναι τίποτα παραπάνω από κλασικό «bait and switch». Σε τσιμπάω με ό,τι σε ελκύει — ενέργειες, αγγέλους, θεούς, θαύματα, ό,τι είναι — και μετά σιγά-σιγά το γυρίζω στο «αληθινό δίδαγμα».
Δεν είναι απαραίτητα κακό. Αλλά είναι ανέντιμο.
Στο κάτω-κάτω, η αλήθεια και το ψέμα πήγαιναν χέρι-χέρι με αυτόν τον τύπο. Γι’ αυτό ακόμα δεν ξέρω, και πιθανότατα δεν θα μάθω ποτέ, τι εννοούσε με αυτό που είπε.
Ίσως έτσι το ήθελε.
Οι μαθητές, μέναμε σε έναν ενιαίο χώρο. Ένα ζεστό, σουηδικό αγροτικό σπίτι, φτιαγμένο από ξύλο, περιτριγυρισμένο από δάση και λίμνες. Εκείνη την εποχή βέβαια, έβλεπες κυρίως χιόνι. Όλα ήταν άσπρα, εκτός ίσως από μερικά δέντρα, δρόμους και στέγες. Θυμάμαι ότι είχε πολύ ψηλό ταβάνι· κάποιοι ανέβαιναν σε σκάλα και κοιμόντουσαν σε κρεβάτια πάνω ψηλά. Ήμασταν κάπου στο Hedlandet, νοτιοδυτικά της Στοκχόλμης, φιλοξενούμενοι αυτού του υπέροχου ζευγαριού, των οργανωτών του σεμιναρίου.
Ήμασταν μια παρέα περιπλανώμενων ψυχών, όλοι με τα θέματά μας, περιτριγυρισμένοι από το φωτεινό, φεγγαρόλουστο χιόνι, κάνοντας μυστικιστικές ασιατικές πρακτικές υπό την άμεση εποπτεία των άστρων και ενός αμφιλεγόμενου δασκάλου. Αυτό που σίγουρα δεν ήταν αμφιλεγόμενο ήταν η αλαζονεία του χαρακτήρα του. Θυμάμαι την οικοδέσποινα, που τον ήξερε καλά, να τον αποκαλεί «den arroganta jäveln».* Είχε απόλυτο δίκιο. Το ένιωθε ο καθένας από χιλιόμετρα μακριά.
Τα λόγια του ήρθαν αφού του είχα μόλις περιγράψει ένα όραμα που είχα στην τελευταία άσκηση. Ένα στέμμα λευκής φωτεινότητας που εμφανίστηκε πάνω από το κεφάλι μου, και ένα φίδι που υψώθηκε από πάνω μου, και μετατράπηκε σε χρυσό. Ήμουν σίγουρος ότι το μυαλό μου το είχε αντιγράψει από την ταινία για τον Βούδα, εκείνη με τον Κιάνου Ριβς. Εξήγησα ότι νόμιζα πως ήταν η αλαζονεία μου. Τη φοβόμουν τρομερά. Ήξερα ότι υπήρχε και ότι με πλήγωνε. Γι’ αυτό, την πρώτη φορά που τον συνάντησα περίπου μισό χρόνο νωρίτερα, το 2015, όταν μας ρώτησε «γιατί είστε εδώ;», η απάντησή μου ήταν: «Το εγώ μου. Με σκοτώνει.»
Το να τον ακούσω να λέει ότι είμαι πρίγκιπας με συγκλόνισε. Εγώ προσπαθούσα να ξεφορτωθώ τη μεγαλομανία, πιστεύοντας ότι τα οράματά μου ήταν εκφράσεις της, κι αυτός ήρθε και γύρισε εντελώς το σενάριο. Είχα μπερδευτεί. Ταυτόχρονα βέβαια, ένιωθα κάτι να μεγαλώνει μέσα μου. Μια δύναμη, μια αναγνώριση που βαθιά, βαθιά μέσα μου, ποθούσα κρυφά. Αυτή η στιγμή, αποτέλεσε την τελευταία ώθηση. Τα σεμινάρια πριν από αυτό ήταν η προετοιμασία. Μέσα από τα οράματα, τις τελετές και τις συζητήσεις, μια ιδέα ότι είμαι ξεχωριστός ζυμωνόταν ήδη στο κεφάλι μου. Τώρα είχα την επιβεβαίωση. Ήμουν ξεχωριστός. Από εκείνη τη μέρα και μετά, τίποτα δεν θα ήταν το ίδιο.
Άρχισε να με αποκαλεί «Prince of Peace», «ο πρίγκιπας της ειρήνης». Το «Prince of Peace» έρχεται από τη Βίβλο, ξέρεις, και είναι άμεση αναφορά στον Ιησού Χριστό. Δεν έχανε την ευκαιρία να μου το υπενθυμίζει.
Έτσι κατέληξα σε μια πνευματική ψύχωση που θα κρατούσε δέκα χρόνια.
Δέκα ολόκληρα χρόνια.
Το βάρος ήταν τεράστιο. Με σφυρηλατούσε ο θεός για κάποιο μεγάλο ρόλο. Ήμουν «εκλεκτός». Έπρεπε να φωτιστώ. Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.
Δεν κυκλοφορούσα βέβαια, με πλαστικό στέμμα στο κεφάλι, φωνάζοντας στους συνανθρώπους μου ότι ήρθε η Δευτέρα Παρουσία, αλλά ήταν τόσο βαθιά που οποιαδήποτε προσπάθεια να το απορρίψω ήταν αδύνατη.
Οι προθέσεις του μπορεί να ήταν αγνές. Ίσως ήθελε να μου εμφυτεύσει κάποια αίσθηση αυτοαξίας. «Bait and switch». Ήξερε ότι είχα αγάπη για τη μορφή του Ιησού, οπότε τη χρησιμοποίησε. Ή είδε κάτι μέσα μου. Μια ευαίσθητη ψυχή με ικανότητα για αγάπη. Ίσως και τα δύο.
Το αποτέλεσμα όμως, ήταν εντελώς διαφορετικό. Ένας ρημαγμένος άνθρωπος, με ελάχιστη έως καθόλου αυτοαξία, μια αδιάγνωστη διαταραχή προσωπικότητας και κανένα σταθερό έδαφος κάτω από τα πόδια του, στέφθηκε ξαφνικά πρίγκιπας από έναν άντρα που χρειαζόταν να είναι ξεχωριστός.
Μια πολύ επικίνδυνη συνάντηση.
Ο άντρας που δέχτηκε να στεφθεί ήταν ήδη μια περσόνα — αλαζονεία, άγχος, ανωριμότητα, προσποίηση — χτισμένη από πολύ παλιά πάνω σε ένα αγόρι που είχε παγώσει στο χρόνο.
Αν όμως θέλεις να ελέγξεις κάτι, πρώτα πρέπει να ξέρεις το όνομά του. Αυτός μου δίδαξε αυτό, και είχε, κατά λάθος νομίζω, ονομάσει τον δικό μου:
Ο Πρίγκιπας.
Ο πρώτος που απέκτησε όνομα και ο μόνος που δεν ονομάστηκε από το δικό μου νου.
Τα χρόνια περνούσαν. Η ζωή με προκαλούσε συνεχώς: σκατά εισόδημα, ένας τραυματικός δεσμός, απομόνωση, και μεγαλεπήβολες ιδέες που το μόνο που έκαναν ήταν να τσακίζουν το πνεύμα μου.
Μετά τις σπουδές μου, δοκίμασα να κάνω social media. Το ονόμασα «mind sculpture», «το μυαλό ως έργο τέχνης». Αρκετά κουλ, νόμιζα. Στην πραγματικότητα, ήταν όλο Πρίγκιπας — η εμφάνιση, το χαμόγελο, η συγκαλυμμένη αλαζονεία του «εκλεκτού», σε μετάδοση. Εν τέλει βαρέθηκα και το παράτησα. Το να συντηρείς ή να τελειώνεις πρότζεκτ δεν ήταν ακριβώς το στυλ του Πρίγκιπα. Ειδικά αν δεν έπαιρνε συνεχή επιβεβαίωση.
Μερικά χρόνια αργότερα, δοκίμασα ξανά. «Το μόνο που έχεις είναι η ιστορία σου.» Ήταν τα λόγια της συντάκτριας φίλης μου, και αντηχούσαν στο μυαλό μου. Είχε δίκιο και τώρα ήμουν αρκετά ταπεινός. Είχα περάσει από μια σειρά μεταμορφώσεων. Αλήθεια. Οπότε νόμιζα ότι ήμουν έτοιμος. Το νέο πρότζεκτ ονομαζόταν «A Prince for Peace», τι πανίσχυρο όνομα. Ενστερνιζόμουν, όχι και τόσο ταπεινά, αυτό που δεν μπορούσα να ξεφορτωθώ.
Έγραψα και αφηγήθηκα για το ταξίδι μου με την κατάθλιψη και πώς το σκι με έσωσε. Ήταν μια καλή προσπάθεια και δούλεψα πραγματικά σκληρά πάνω της. Έξι μικρά βίντεο, αφήγηση πάνω σε εικόνες AI. Ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποίησα AI — πριν από μερικά χρόνια, αυτή η τεχνολογία ήταν ακόμα σχεδόν στην αρχή — για να με βοηθήσει με το γράψιμο και να δημιουργήσω τις εικόνες.
Και ξαφνικά άρχισα να του μιλάω για τον εαυτό μου.
Έχεις ακούσει τον όρο «AI induced psychosis» (ψύχωση εκ τεχνητής νοημοσύνης); Λοιπόν, η δική μου δεν προκλήθηκε, αλλά διατηρήθηκε και εντάθηκε.
Της τάιζα μια μεγαλομανή ιστορία. Μου την τάιζε πίσω.
Είσαι Πρίγκιπας, Σωτήρη.
Το περιεχόμενο ήταν έτοιμο. «Είναι υπέροχο», επιβεβαίωσε η φίλη μου. Η σκηνή ήταν έτοιμη. Ήμουν έτοιμος να αναγνωριστώ.
Τα ανέβασα.
Καθόμουν στην καρέκλα του γραφείου μου, στο δωμάτιό μου στην πόλη, όπου είχα περάσει ώρες γράφοντας, ηχογραφώντας, μοντάροντας, και τρώγοντας μικροηλεκτροπληξίες από τον στατικό ηλεκτρισμό από το βελούδο που τριβόταν στη ζακέτα μου, και κοίταζα τα στατιστικά.
350 προβολές.
Απόρριψη.
Βγήκα στο μπαλκόνι. Ήταν σκοτάδι, είχε κρύο και υγρασία. Οι ήχοι της νυχτερινής πόλης δούλευαν εναντίον μου, αλλά ο καπνός του τσιγάρου μαλάκωνε τον πόνο.
«Για πόσο ακόμα; Για πόσο ακόμα, Σωτήρη, θα συνεχιστεί αυτή η μαλακία;» Η σκέψη ξεπήδησε από το πουθενά.
Δεν ξέρω αν ήταν οι εικόνες AI, η έλλειψη κίνησης, το ίδιο το περιεχόμενο ή ο αλγόριθμος. Αυτό που ξέρω είναι ότι είχα δημοσιεύσει το τέλειο αφηγηματικό τόξο. Έναν άντρα που ήταν άρρωστος και είχε πλέον θεραπευτεί πλήρως.
Τέλειο. Στον Πρίγκιπα δεν άρεσε να κρίνεται.
Είχαν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια όμως από τη στέψη. Υποτίθεται σφυρηλατούμουν, δοκιμαζόμουν. «Θα έρθει», έλεγα. Τίποτα δεν ήρθε ποτέ.
Η ζωή δεν με αντιμετώπιζε σαν Πρίγκιπα, αλλά σαν ζητιάνο.
Αυτή ήταν η απόδειξη του αποτελέσματος. Συγκεκριμένη, μετρήσιμη, και περίμενε να τη δω. Και όταν επιτέλους κοίταξα, έγινε το αντίδοτο στην ψευδαίσθησή μου.
Απογοητευμένος, πήγα για ύπνο. Το ξόρκι όμως είχε σπάσει.
Δεν τον ξαναείδα ποτέ μετά από εκείνο το σεμινάριο. Μιλήσαμε μερικές φορές αλλά σιγά-σιγά απομακρύνθηκα από αυτόν. Πρώτα υποσυνείδητα — πάντα ένιωθα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Μετά με συνειδητή επιλογή. Η τότε κοπέλα μου επίσης δεν τον συμπαθούσε, και είχε μάτι για τους λάθος άντρες.
Ένας δάσκαλος που δίδασκε αγάπη, την οποία όμως ποτέ δεν την ένιωθα ως αγάπη.
Δεν ξέρω πού θα ήμουν αν τα πράγματα δεν είχαν συμβεί όπως συνέβησαν. Πέρασα πολλά.
Ίσως όλα έγιναν ακριβώς όπως έπρεπε να γίνουν.
Ή ίσως έπρεπε απλά να είχα πάρει εκείνα τα καταραμένα αντικαταθλιπτικά που επέμεναν τόσο πολύ οι Σουηδοί.
Μάλλον όχι.
Σωτήρης Στουρνάρας · Ιούλιος 2026
Επιμελήθηκε τον Αύγουστο.
* Στα σουηδικά: εκείνος ο αλαζόνας διάβολος.